Wraz z nadejściem chłodniejszych dni na Śląsku wraca temat smogu. Mieszkańcy Katowic, Rybnika, Częstochowy czy Bielska-Białej coraz częściej sprawdzają jakość powietrza przed wyjściem z domu. Jednak zamknięcie okien nie oznacza, że wewnątrz mieszkania jesteśmy całkowicie odcięci od zanieczyszczeń. Drobne pyły mogą przenikać do pomieszczeń, a część z nich powstaje również podczas codziennych czynności. Co zrobić, aby jesienią i zimą poprawić jakość powietrza w domu?
W ostatnich latach jakość powietrza w województwie śląskim stopniowo się poprawia. Wymiana starych pieców, termomodernizacja budynków i ograniczanie emisji zanieczyszczeń przynoszą efekty. Nie oznacza to jednak, że problem smogu został rozwiązany. Jesienią i zimą mieszkańcy regionu nadal muszą liczyć się z okresowym pogorszeniem jakości powietrza.
Potwierdzają to dane Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska za 2025 rok. Wynika z nich, że średnie roczne stężenie pyłu PM10 na wszystkich stacjach pomiarowych mieściło się w dopuszczalnych granicach. To dobra wiadomość, choć nie pokazuje pełnego obrazu sytuacji.
W aglomeracji rybnicko-jastrzębskiej, Częstochowie oraz pozostałej części regionu objętej strefą śląską odnotowano bowiem zbyt wiele dni, w których stężenie pyłu PM10 przekraczało dozwolone wartości.
Jeszcze większym problemem pozostaje benzo(a)piren, czyli szkodliwa substancja występująca w pyle zawieszonym. W 2025 roku jego stężenie przekroczyło poziom docelowy we wszystkich pięciu strefach województwa śląskiego.
Jedną z głównych przyczyn tego problemu nadal jest ogrzewanie domów paliwami stałymi, szczególnie w chłodniejszych miesiącach.
Dlatego wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego warto regularnie sprawdzać nie tylko prognozę pogody, ale również aktualną jakość powietrza w swojej okolicy.
Zamknięte okna ograniczają napływ powietrza z zewnątrz, lecz nie tworzą szczelnej bariery.
Drobne cząstki pyłu mogą dostawać się do pomieszczeń przez nieszczelności, nawiewniki oraz systemy wentylacyjne. Skala tego zjawiska zależy między innymi od konstrukcji budynku, szczelności stolarki okiennej i sposobu wymiany powietrza.
Co więcej, zanieczyszczenia nie pochodzą wyłącznie z zewnątrz.
Podczas smażenia potraw mogą powstawać drobne cząstki zawieszone w powietrzu. Dodatkowym źródłem zanieczyszczeń mogą być dym tytoniowy, palone świece, niektóre środki czystości oraz nieprawidłowo użytkowane urządzenia grzewcze.
Dlatego w mieszkaniu położonym nawet z dala od ruchliwej ulicy nie zawsze panują idealne warunki.
Warto podejść do problemu kompleksowo: ograniczać źródła zanieczyszczeń, zapewnić odpowiednią wentylację i w razie potrzeby zastosować dodatkową filtrację powietrza.
Jednym z najprostszych sposobów ograniczenia narażenia na smog jest obserwowanie aktualnych pomiarów.
Nie trzeba kupować własnego czujnika. Wystarczy skorzystać z oficjalnego portalu powietrze.gios.gov.pl, na którym publikowane są wyniki pomiarów ze stacji monitoringu środowiska.
Warto zwracać uwagę przede wszystkim na stężenia pyłów PM2,5 i PM10 oraz komunikaty dotyczące pogorszenia jakości powietrza.
Dane mogą się zmieniać w ciągu dnia. To, że rano występowało wysokie stężenie pyłów, nie oznacza, że identyczna sytuacja utrzyma się przez całe popołudnie.
Mieszkańcy aglomeracji górnośląskiej powinni również pamiętać, że warunki mogą różnić się pomiędzy poszczególnymi miejscowościami, a nawet częściami miasta.
Przed dłuższym wietrzeniem mieszkania warto sprawdzić pomiary z możliwie najbliższej stacji oraz aktualne ostrzeżenia.
Podczas epizodów smogowych zamykanie okien wydaje się naturalnym sposobem ochrony przed zanieczyszczeniami. Problem pojawia się wtedy, gdy mieszkanie pozostaje niewietrzone przez dłuższy czas.
W pomieszczeniach, w których przebywają ludzie, wzrasta stężenie dwutlenku węgla. Gromadzi się również wilgoć, a niektóre domowe czynności powodują emisję dodatkowych zanieczyszczeń.
Dlatego całkowite rezygnowanie z wymiany powietrza nie jest dobrym rozwiązaniem.
W okresach podwyższonego stężenia pyłów warto dostosowywać sposób wietrzenia do aktualnych warunków. Gdy jakość powietrza na zewnątrz się poprawia, można przewietrzyć pomieszczenia, pamiętając o zasadach prawidłowej wentylacji budynku.
Nie należy natomiast samodzielnie zaklejać kratek wentylacyjnych ani blokować nawiewników. Może to zakłócić działanie wentylacji, a w budynkach z urządzeniami spalającymi paliwo prowadzić do szczególnie niebezpiecznych sytuacji.
Oczyszczacz powietrza, nawet bardzo wydajny, nie zastępuje prawidłowej wentylacji.
Walka o lepszą jakość powietrza nie musi zaczynać się od zakupów.
Duże znaczenie mają codzienne nawyki.
Podczas przygotowywania posiłków warto korzystać z prawidłowo działającego wyciągu kuchennego i odpowiedniej wentylacji. Pozwala to ograniczać ilość zanieczyszczeń powstających podczas gotowania, szczególnie smażenia.
Dobrym pomysłem jest również ograniczenie palenia świec i kadzideł, zwłaszcza jeżeli domownicy są wrażliwi na dym i intensywne zapachy.
Podczas sprzątania warto usuwać kurz wilgotną ściereczką, zamiast wzniecać go suchą miotełką. Znaczenie ma także regularne odkurzanie z użyciem sprawnego odkurzacza o odpowiedniej filtracji.
W domu nie powinno się palić papierosów ani innych wyrobów tytoniowych.
Te działania nie usuną zanieczyszczeń napływających z zewnątrz, ale pomogą ograniczyć ich dodatkowe źródła we wnętrzu.
W okresie jesienno-zimowym wiele osób rozważa zakup oczyszczacza powietrza. Czy takie urządzenie rzeczywiście ma sens?
Odpowiednio dobrany oczyszczacz może zmniejszać stężenie cząstek zawieszonych w pomieszczeniu. Nie oznacza to jednak, że usuwa wszystkie rodzaje zanieczyszczeń lub zastępuje inne działania.
Przy wyborze warto zwrócić uwagę na trzy podstawowe parametry.
Rodzaj filtracji. Filtry HEPA służą do wychwytywania drobnych cząstek, w tym pyłów zawieszonych. Z kolei filtry zawierające węgiel aktywny mogą ograniczać wybrane zanieczyszczenia gazowe i zapachy, a ich skuteczność zależy między innymi od konstrukcji urządzenia oraz ilości zastosowanego materiału sorpcyjnego.
Wydajność oczyszczania. Ważnym parametrem jest CADR, czyli ilość oczyszczonego powietrza dostarczana przez urządzenie w określonym czasie. Wyższa wartość oznacza zazwyczaj możliwość skuteczniejszej filtracji w większym pomieszczeniu.
Przykładowo, w pokoju o powierzchni 20 m² i wysokości 2,5 m znajduje się około 50 m³ powietrza. Przy orientacyjnym założeniu wydajności odpowiadającej cztero- lub pięciokrotnej objętości pomieszczenia na godzinę warto rozważyć urządzenie o CADR około 200–250 m³/h.
Nie jest to jednak gwarancja uzyskania określonej jakości powietrza. Rzeczywisty rezultat zależy również od rozmieszczenia urządzenia, napływu zanieczyszczeń i wybranego trybu pracy.
Poziom hałasu. Oczyszczacz przeznaczony do sypialni powinien pracować na tyle cicho, aby nie utrudniał odpoczynku. Warto sprawdzić, jaką wydajność osiąga w trybie, z którego rzeczywiście będziemy korzystać.
Przy porównywaniu oczyszczaczy powietrza i akcesoriów dostępnych w sklepie AlmaMed.pl warto uwzględnić także koszty eksploatacji, dostępność filtrów zamiennych oraz wielkość pomieszczenia.
Nie zawsze najdroższe urządzenie będzie najlepszym rozwiązaniem dla niewielkiego mieszkania. Znacznie ważniejsze jest dopasowanie jego parametrów do rzeczywistych potrzeb.
Nawet dobry oczyszczacz nie będzie działał prawidłowo, jeżeli zaniedbamy jego konserwację.
Filtry stopniowo gromadzą zanieczyszczenia, dlatego wymagają wymiany zgodnie z zaleceniami producenta i warunkami użytkowania. Nie każdy filtr można myć lub regenerować.
Przed zakupem urządzenia warto sprawdzić cenę i dostępność odpowiednich filtrów do oczyszczaczy powietrza. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której stosunkowo niedrogi sprzęt okazuje się kosztowny w codziennej eksploatacji.
Istotne jest również ustawienie urządzenia.
Oczyszczacz nie powinien mieć zasłoniętych wlotów i wylotów powietrza. Umieszczenie go za ciężką zasłoną, w ciasnej wnęce albo bezpośrednio pomiędzy dużymi meblami może ograniczać cyrkulację.
Trzeba też zachować ostrożność wobec technologii opartych na celowym wytwarzaniu ozonu. Ozon jest substancją drażniącą drogi oddechowe, a urządzenia emitujące go nie powinny być stosowane do oczyszczania powietrza w pomieszczeniach, w których przebywają ludzie.
Sezon grzewczy wiąże się nie tylko z ryzykiem pogorszenia jakości powietrza na zewnątrz. W wielu mieszkaniach problemem staje się również niska wilgotność.
Kiedy chłodne powietrze z zewnątrz trafia do ogrzewanego pomieszczenia, jego wilgotność względna może znacząco spaść.
Zbyt suche powietrze bywa przyczyną dyskomfortu, między innymi uczucia suchości nosa, gardła i oczu.
Z drugiej strony nadmierna wilgotność sprzyja skraplaniu się wody na chłodnych powierzchniach i rozwojowi pleśni.
Dlatego zamiast automatycznie uruchamiać nawilżacz, warto najpierw sprawdzić wskazania higrometru.
Jako praktyczny punkt odniesienia często przyjmuje się wilgotność względną na poziomie około 40–50%.
Jeżeli pomiary wskazują, że powietrze jest zbyt suche, można rozważyć nawilżanie. Należy jednak pamiętać o regularnym czyszczeniu urządzenia i wymianie wody zgodnie z instrukcją producenta.
Sam oczyszczacz powietrza nie zwiększa wilgotności, chyba że jest urządzeniem wyposażonym dodatkowo w funkcję nawilżania.
Nie każdy dom wymaga zakupu kilku oczyszczaczy. W przypadku ograniczonego budżetu rozsądniej jest najpierw zastanowić się, które pomieszczenia są najczęściej użytkowane.
Może to być sypialnia, pokój dziecka albo salon, w którym domownicy spędzają wspólnie wieczory.
Warto pamiętać, że przenośny oczyszczacz jest zwykle przeznaczony do obsługi konkretnego pomieszczenia. Urządzenie ustawione w jednym pokoju nie musi zapewniać skutecznej filtracji w całym mieszkaniu, szczególnie przy zamkniętych drzwiach.
Na jakość powietrza powinny zwracać szczególną uwagę rodziny z małymi dziećmi, seniorzy oraz osoby cierpiące na choroby układu oddechowego lub krążenia.
Podczas epizodów wysokich stężeń zanieczyszczeń należy również stosować się do aktualnych komunikatów i zaleceń służb odpowiedzialnych za monitorowanie jakości powietrza.
Mieszkańcy województwa śląskiego nie mają bezpośredniego wpływu na wszystkie źródła zanieczyszczeń znajdujące się w ich otoczeniu. Mogą jednak podejmować działania ograniczające narażenie we własnych mieszkaniach.
Regularne sprawdzanie jakości powietrza, odpowiednie wietrzenie, ograniczanie źródeł zanieczyszczeń i kontrolowanie wilgotności to podstawowe kroki, które nie wymagają dużych inwestycji.
Dodatkowym wsparciem może być prawidłowo dobrany oczyszczacz z odpowiednią filtracją. Warto jednak traktować go jako uzupełnienie codziennej dbałości o warunki w domu, a nie urządzenie rozwiązujące wszystkie problemy.
Najważniejsze jest świadome podejście do jakości powietrza - zarówno tego, którym oddychamy na zewnątrz, jak i tego, które otacza nas przez wiele godzin we własnym mieszkaniu.
Materiał przygotowany przez: Robert Sroka spotbox.pl
