Nowe słowa.
I: Cześ, Jola. Witej.
J: Dŏwno my sie niy widziały.
I: Ja, cołki tygodziyń.
J: Nō, ale mi sie cniło za Tobōm.
I: A pojakymu?
J: A po cniwymu! Fajnech sie słowo wymedykowała, niy?
I: Wymedykowała? To coś ôd medycyny? ôd lykarza? ôd medykamyntōw?
J: Niy niy niy. Medykować to znaczy ‘myśleć’, wymedykować to ‘wymyślić’.
I: O, właśnie. Suchej mie ino. Jŏ sie tak kedyś…
J: Lepij bydzie „kejś”.
I: Dobra. Jŏ sie kejś myślała, eee, znaczy się medykowałach, czy po ślōnsku można robić nowe słowa. Bo przecã we ślōnskim niy ma słōw na wszyjsko, niy je wszyjsko zamianowane.
J: Ano, niy ma. Niy kożdŏ rzecz mŏ swoje miano. Znaczy sie, kożdŏ mŏ, ale niy zŏwdy te miano je ślōnske.
I: A musi kożde mieć ślōnske miano?
J: Niby niy musi, ale fajnie jak mŏ, co niy?
I: Ja, bo to znaczy, co sie jynzyk rozwijŏ. W kożdym jynzyku durś sie rodzōm, powstŏwajōm nowe słowa.
J: Świat idzie do przodku, to i jynzyk musi za niym nadōnżyć.
I: No, jŏ wiym, co niydŏwno, urodziyło sie take słowo: mobilniŏk na telefōn, tyn nō, kōmōrkowy. Bo ôn mobilny je, ze angelskigo: mobile.
J: Nō, i my wymedykowały kejś miana roztōmajte na gramatyka: były zamianki i perzōnalne zamianki. To możno mogymy sie jeszcze trochã pomedykować.
I: Ja ja. Nō, to jadymy ze gramatykōm. Jeszcześ gŏdała, co sōm tajle gŏdki. Zamianki i… co jeszcze?
J: Jeźli „przymiotnik” to miana ôd cajchōw, to niych ôn bydzie cajchowŏcz?
I: Niych bydzie. A rzeczownik? To wŏżnŏ tajla gŏdki. Jŏ kejś słyszała słowo „dings” – dŏ sie z niego co zônaczyć? Słyszysz? Spamiyntałach z naszych korkōw!
J: Ja tyś je gigantka! To może ôn niych bydzie dingsŏk?
I: Ok. A czasownik?
J: Jŏ niy mōm żŏdnyj idyje. Ale tyż niy wszyjsko sie musi mianować inakszyj niźli po polsku. Przecã mogōm być tyż take życzane miana z inkszych jynzykōw.
I: To niych ôn ôstanie.
J: Ale na przyimek by było fajnie gŏdać przimianek abo welemianek, co niy?
I: Ja, my kejś gŏdały ô słowach weleznacznych, to by sztimowało i welemianki mieć.
J: Aleś Ty mōndrŏk. Niy wiedziałach, co znŏsz słowo: sztimować.
I: Bo jŏ trochã ze samości tyż sie uczã.
J: To Ci winszujã Twojigo zaparciŏ!
I: To może jeszcze zamianujymy liczebnik? Przecã liczyć to rachować. To możno niych ôn bydzie rachowŏcz?
J: Gryfne miano! Mōm je rada! To w dōma pomedykuj, jake mogōm być te rachowŏcze. Czekōm na Twoje propozycyje. Miyj sie.
GRAMATYKA
Dziś zaczęłyśmy próbować tworzyć terminologię gramatyczną po śląsku do opisu języków. Ma ona służyć opisowi języka śląskiego, ale też jakiegokolwiek innego języka na świecie, który ma podobne części mowy. Udało nam się wymyślić nazwy dla kilku części mowy zaimek to zamianek – bo występuje zamiast miana przymiotnik to cajchowŏcz – bo oznacza przymioty, cechy, czyli cajchy przyimek z kolei nazwałyśmy welemiankym – bo stoi wele, czyli obok miana rzeczownik od słowa dings, czyli rzecz jako dingsŏk i wreszcie liczebnik – od rachować – to rachowŏcz.
Nie znalazłyśmy śląskiego miana dla czasownika. Może ktoś nam pomoże?
Nowy cykl audycji w Radiu Katowice. Iwona Kwaśny, dziennikarka, Zagłębiaczka, postanowiła uczyć się śląskiego, ale tak, jak języka obcego. Na lekcje, a w zasadzie na "Korki ze śląskiego" zapisała się do znakomitej profesorki, językoznawczyni Jolanty Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, dla odmiany rodowitej Ślązaczki. Co tydzień inna lekcja i inny temat, do którego dołączamy tekst dialogu i instrukcję gramatyczną, w opracowaniu prof. Jolanty Tambor. Audycje realizuje Krzysztof Kiczek.
