— Te wybory to ogólnonarodowe referendum dotyczące administracji prezydenta Trumpa — ocenił w Radiu Katowice amerykanista dr Marcin Sarnek z Uniwersytetu Śląskiego. W ten sposób odniósł się do wyborów połówkowych w USA. Za ich sprawą demokraci przejmą kontrolę zarówno nad Senatem, jak również Izbą Reprezentantów.
Ekspert ocenił w środę na antenie rozgłośni, że dzięki tym wynikom amerykański Kongres będzie mieć znacznie ściślejszą kontrolę nad budżetem.
— Będzie mógł również odrzucać propozycje ustaw zgłaszane przez administrację Trumpa. Prezydent Trump jednak już zapowiada, że będzie odrzucał wszelkie propozycje ustawodawcze Kongresu. Powiedział, że w przyszłości będzie "panem weto" — podkreślił dr Marcin Sarnek w rozmowie z Pawłem Nadrowskim.
Zdaniem amerykanisty, Donald Trump będzie kontynuował zarządzanie poprzez ścieżkę rozporządzeń wykonawczych.
— To forma zarządzania, którą prezydent Trump opanował już niemal do perfekcji. Tym razem dopowiedział również, że będzie korzystał z pomocy sądów. Czyli kiedy rozporządzenia będą budziły wątpliwości prawne, będzie liczył na to, że będą rozstrzygane przez sądy. Myślę, że tutaj może się nieco przeliczyć, bo sądy w USA wciąż zachowują bardzo dużą niezależność — ocenił gość Radia Katowice.
Ekspert z Uniwersytetu Śląskiego podkreślił jednocześnie, że efekt zmian w Kongresie USA odczuje również Polska, ponieważ oddźwięk wyborów będzie znaczący na całym świecie. Stwierdził, że rozstrzygnięcie wyborów będzie "potężnym ciosem" dla politycznych zwolenników Donalda Trumpa. Wskazał również, że dla Polski istotną kwestią jest amerykańska pomoc Ukrainie.
— Kluczowa dla Polski będzie kwestia jak bardzo te wybory wpłyną na ewentualne zwiększenie czy zmniejszenie pomocy dla Ukrainy. Demokraci prawdopodobnie będą chcieli nieco ułatwić finansowanie tej pomocy, ale nie jest to kwestia całkowicie priorytetowa. Jedną z najważniejszych obietnic składanych przez Demokratów to zajęcie się sprawami wewnętrznymi, czyli ulżenie Amerykanom, zwłaszcza tym najbiedniejszym, jeśli chodzi o koszty utrzymania. Prawdopodobnie tego będzie dotyczyć pierwsze 100 dni nowego Kongresu — ocenił gość Radia Katowice.
Dr Marcin Sarnek skomentował również sondaż poparcia dla Donalda Trumpa opublikowany przez agencję Reuters. Wynika z niego, że działania prezydenta USA popiera 32 proc. badanych, a dezaprobatę wyraża 64 proc. respondentów. W opinii amerykanisty, powodem jest złość i rozczarowanie zarówno wyborców demokratycznych, jak i znaczącej liczby wyborców republikańskich na niedotrzymanie obietnic.
— Główną obietnicą złożoną przez Donalda Trumpa w czasie kampanii, kiedy po raz drugi ubiegał się o urząd prezydenta, było niewikłanie się w nowe wojny. Wiemy oczywiście, że wojna z Iranem trwa i ma znacznie szerszy wymiar. Bardzo wielu Amerykanów jest niezadowolonych również z roli, którą USA odgrywają w konflikcie bliskowschodnim. Tutaj mówię też o roli Izraela. Te różne aspekty nakładają się na siebie — mówił gość Radia Katowice.
Ekspert z Uniwersytetu Śląskiego wskazał też na kwestię gospodarki i wzrost cen paliwa.
— Musimy pamiętać, że nieco inaczej niż w Europie, cena diesla to absolutnie system krwionośny amerykańskiego rolnictwa. Tam tego diesla zużywa się kolosalne ilości. Ma to duże znaczenie dla wyborców w stanach takich jak Kansas i Iowa — mówił dr Sarnek.
Amerykanista podkreślił, że w ostatnich miesiącach istotną rolę odegrał również aspekt budowy centrów danych AI.
— W 13 stanach zorganizowano łącznie ok. 50 referendów dotyczących centrów danych i zarządzania sztuczną inteligencją. Okazuje się, że obecnie dla społeczeństwa amerykańskiego jest to problem nie do przeskoczenia — stwierdził gość rozgłośni.
Na rozmowę zaprasza Paweł Nadrowski.
Amerykanie zdecydowali. W Stanach Zjednoczonych zakończyły się wybory połówkowe i o nich porozmawiamy z naszym gościem, a jest nim doktor Marcin Sarnek - amerykanista z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Dzień dobry panie doktorze.
Dzień dobry państwu.
O 7:00 naszego czasu skończyło się głosowanie w USA, więc na razie są to niepełne wyniki, ale z prognoz wynika, że Demokraci zdobyli większość w obu izbach Kongresu. Jest pan zaskoczony czy w ogóle?
Nie jestem zaskoczony. Można powiedzieć, że tym razem wyniki badań opinii publicznej się sprawdziły. To być może jest zaskakujące. Ale ogólnie można przyjąć, że taki wynik był spodziewany, choć oczywiście skala tego zwycięstwa być może jest zaskakująca, zwłaszcza w tych stanach, w których Demokraci choć liczyli na zwycięstwo, wynikało to z takiego dużego optymizmu, okazało się że ten optymizm był uzasadniony.
Co mogło się przyczynić do takiego stanu rzeczy? Wcześniejsze komentarze mówiły, że to będzie taki pokaz zaufania, albo braku zaufania wobec Donalda Trumpa.
Przyjmuje się we wszystkich komentarzach, które słyszałem, że te wybory połówkowe to takie ogólnonarodowe referendum dotyczące administracji prezydenta Trumpa i to oczywiście jest prawda. Natomiast nie możemy zapominać, że w wielu stanach te sprawy, które najbardziej poruszały Amerykanów są czasami dość znacząco różne. Tutaj oczywiście mówi się najczęściej o cenach paliwa i ogólnie o kosztach utrzymania, ale mówi się też o innych kwestiach. Trudno jest powiedzieć, że jedynym i absolutnym powodem jest „złość”, chociaż to jest powód myślę bardzo ważny dla wielu wyborców, ale kwestie polityki zagranicznej, wojna na Bliskim Wschodzie, koszty utrzymania -tak jak powiedziałem- to są sprawy decydujące.
Co zwycięstwo Demokratów oznacza dla Donalda Trumpa i co dla Ameryki?
Tutaj sytuacja oczywiście jest dość prosta do wyjaśnienia ponieważ system prezydencki, jaki panuje w USA na poziomie federalnym, tę sprawę prezydentowi Trumpowi dość ułatwia. Znaczy nie będzie łatwiej, z pewnością będzie znacząco trudniej. Te wyniki oznaczają na przykład, że Kongres będzie mógł mieć znacznie ściślejszą kontrolę nad budżetem. To jest chyba najważniejsza kwestia. Będzie mógł również odrzucać propozycje ustaw zgłaszane przez administrację Trumpa, ale prezydent Trump już zapowiada, że również będzie odrzucał wszelkie propozycje ustawodawcze Kongresu. Już nazwał się, że będzie w przyszłości „panem weto”, a również będzie kontynuował oczywiście tę samą ścieżkę, którą kroczył do tej pory, czyli ścieżkę rozporządzeń wykonawczych. To jest taka forma zarządzania, którą prezydent Trump opanował niemalże już do perfekcji. Tym razem dopowiedział również, że będzie korzystał też z pomocy sądów, czyli kiedy te rozporządzenia będą budziły wątpliwości prawne, będzie liczył na to, że będą rozstrzygane przez sądy. Tutaj myślę, że może też się nieco przeliczyć, bo sądy w Stanach Zjednoczonych wciąż zachowują bardzo, bardzo dużą niezależność.
Zapytałem, co zmieni się dla Ameryki, a czy coś zmieni się dla Polski? Czy to są tylko wewnętrzne sprawy?
Już od dawna chyba jest tak, że jakikolwiek wewnętrzne sprawy USA, nie są wewnętrznymi sprawami USA. Podobnie będzie i w tym wypadku. Oddźwięk tych wyborów na całym świecie i w Polsce, myślę że będzie znaczący. Myślę, że można podzielić te kwestie na dwie co najmniej sprawy. Jedna to taka, że ogólnie mówiąc cały obóz trumpistyczny, populistyczny na całym świecie otrzymał potężny cios i będzie to widoczne również moim zdaniem w polskiej polityce. Ale w takim wymiarze bardziej praktycznym, to ponieważ interesy Polski są obecnie nierozerwalnie związane z tym, co dzieje się na Wschód od naszych granic, czyli w Ukrainie, tutaj kwestia jak bardzo te wybory wpłyną na ewentualnie zwiększenie czy zmniejszenie pomocy dla Ukrainy będzie również kluczowa dla Polski. Tutaj odpowiedź na takie pytanie nie jest niestety oczywista. Demokraci prawdopodobnie będą chcieli ułatwić nieco finansowanie tej pomocy, ale niestety nie jest to kwestia całkowicie priorytetowa. Jakby jedną z najważniejszych obietnic, jakie Partia Demokratyczna składa w tych wyborach, to zajęcie się sprawami wewnętrznymi, czyli właśnie ulżenie Amerykanom, zwłaszcza tym najbiedniejszym, jeśli chodzi o koszty utrzymania i tego prawdopodobnie będzie dotyczyło pierwszych sto dni nowego Kongresu.
Rozmawiamy o zakończonych niedawno wyborach połówkowych w Stanach Zjednoczonych. Panie doktorze, skąd takie niskie poparcie dla samego Donalda Trumpa? Czytam, że to są dla niego historycznie niskie wyniki, 32% według Ipsos, poparcia jego działania, to nie za dużo.
To jest o ile pamiętam najniższy wynik jakiegokolwiek prezydenta chyba od II wojny światowej.
W przypadku Donalda Trumpa było chyba jeszcze niżej bo 31.
O.K. Najniższe poparcie jakiegokolwiek prezydenta przystępującego do tych wyborów połówkowych chyba bodajże od prezydenta Trumana. Tutaj trudno mówić o jednym powodzie, natomiast myślę że dosyć jasne jest, że zarówno wyborcy demokratyczni, jak i też bardzo, bardzo znacząca liczba wyborców republikańskich, są nie tylko źli ale też rozczarowani tym, co dzieje się w USA. Z pewnością jednym z bardzo ważnych powodów tego niezadowolenia jest niedotrzymanie obietnic różnego rodzaju, tutaj tą główną obietnicą, którą prezydent Trump złożył w czasie kampanii wyborczej, kiedy startował na urząd prezydenta po raz drugi, to było niewikłanie się w jakiekolwiek nowe wojny. Wiemy oczywiście, że wojna z Iranem trwa. Ta wojna oczywiście ma znacznie szerszy wymiar. Bardzo wielu Amerykanów jest niezadowolonych również z roli, którą USA odgrywają w konflikcie bliskowschodnim ogólnie. Tutaj mówię też oczywiście o roli Izraela. Różne aspekty się nakładają na siebie. Tak jak mówiłem, oczywiście jest również kwestia sytuacji gospodarczej i wzrostu cen paliwa. Musimy pamiętać, że nieco inaczej może niż w Europie, cena paliwa, zwłaszcza diesla, to można powiedzieć absolutnie system krwiotwórczy, czy krwionośny rolnictwa amerykańskiego. Tam tego diesla zużywa się kolosalne ilości i to ma bardzo duże znaczenie dla wyborców w stanach takich, jak Kansas czy Iowa. Jeszcze jeden aspekt się pojawił w ostatnich miesiącach, o którym się mówi stosunkowo mniej, ale też musimy pamiętać, że obok tych wszystkich wyborów do Senatu, do Izby Reprezentantów, Gubernatorów i innych urzędników, odbywa się również bardzo wiele lokalnych referendów i w 13 stanach łącznie odbyło się również chyba 50 referendów dotyczących centrów danych i ogólnie zarządzania sztuczną inteligencją. To jest problem, który dla społeczeństwa amerykańskiego, jak okazuje się, jest obecnie nie do przeskoczenia, choć wciąż jest to najbardziej optymistyczne społeczeństwo wobec wyzwań sztucznej inteligencji. To zgodnie z ideologią „nie na moim podwórku”, protesty wobec budowy centrów danych oraz przede wszystkim różnego rodzaju ulg podatkowych dla przedsiębiorców, które te centra budują, budzą olbrzymie kontrowersje i nie wiem do końca jakie są wyniki tych referendów, ale podejrzewam że będzie to również problem, z którym Partia Demokratyczna będzie musiała się zmierzyć w Kongresie.
I tutaj musimy kończyć, a naszym gościem był doktor Marcin Sarnek - amerykanista z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Dziękuję bardzo.
Dziękuję bardzo.
Zawsze jesteśmy w centrum wydarzeń. Dyskutujemy o problemach ważnych dla kraju i regionu. Zadajemy trudne pytania, zmierzamy do sedna sprawy. Wykładamy kawę na ławę.
